2026ko herri hauteskundeak: Ipar Euskal Herriak ezkerreko abertzaleen hazkundea berretsi du

 

 

 

Martxoaren 22an, igandearekin, herri hauteskundeen bigarren itzulia iragan da Ipar Euskal Herriko 11 herritan. Ezkerreko abertzaleek gidaturiko edo ezkerreko abertzaleak barne zituzten dinamikak guziak bigarren itzulirako sailkatuak ziren. EHBaik, arduran edo oposizioan izan, talde munizipal berri guziak zoriondu nahi ditu, baita bere militantzia osoa ere, egindako lan handiagatik.

Martxoaren 15eko eta 22ko herriko bozen ondotik, ondorio argi bat ateratzen dugu: aldaketa sozial eta demografikoaren testuinguruan, ezkerreko abertzaletasunaren proiektuak, ideiek eta bere aldeko sustengu zabalak aitzinamendu nabarmena ezagutu dute Ipar Euskal Herrian.

Errotze iraunkorra lurraldean

Gaurko honetan, Baionan asko zen jokoan. Maleruski, Lapurdiko hiriburua ez du ezkerreko auzapez abertzale batek gidatuko. Halere, urrats handia egin da: lehen itzulian, ezkerreko abertzale batek gidaturiko ezker batasuneko zerrenda bigarren lekuan gelditu zen eta hori historikoa da. Igande honetan, bigarren itzulian posible izan da irabaztea eta horrek, lurraldean egindako aitzinamendua irudikatzen du.

Joan den igandean azpimarratu genuen bezala, ezkerreko abertzaleek parte hartzen duten dinamikak BAB hirigunean errotzen ari dira. Ezkerreko eskaintzak Bokalen irabazi izana sekulako urratsa izan da. EHBaik azpimarratu nahi du Bokalen egindako kanpaina iraunkorrak permititu duela Vivons Boucau lehen indar bilakatzea. Biarritzen berriz, Biarritz Berrik emaitza biziki onak lortu ditu eta bere eragina handitzen du. Oro har, Angelu eta Baiona gehituz, hautetsi ezkertiar eta abertzaleak izanen dira lau hiri horietan. Zalantzarik gabe, aitzinamendu garrantzitsua.

Halaber, EHBaik goresmenak helarazi nahi dizkie Aitzina Maule, Baiona Mugimenduan · Elkarrekin Baionarentzat, Biarritz Berri, Biharko Arbona, Donibanen Bizi, Elgarrekin (Beskoitze), Azkaine Bai, Elgarrekin Urruña, Nahi Dugun Herria (Kanbo) eta Hendaia Biltzen zerrendei, kanpaina oso ederrak egin baitituzte, nahiz eta gaur, maleruski, garaipena lortu ez duten. Ezkerreko abertzaleek Urruñako herriko etxea galdu dute, non Filipe Aramendik eta bere taldeak lan biziki ona egin duten azken sei urteetan. Halere, Urruñan eta herri horietako gehienetan, herritarren eskutik jasotako boz kopurua nabarmen emendatu da 2020ko hauteskundeei konparatuz. Ondoko urteei begira, herrietan dinamika zabalak eraikitzen segitzeko eta herriko etxeetan eragiteko baldintzak ainitzez hobetu dira.

EHBaik, haatik, bere kezka adierazi nahi du eskuin muturrak Baionan atera dituen emaitzak direla eta: egiazki lorpen bat bada Ipar Euskal Herri osoan zerrenda bakarra izatea, Pascal Lesellierren zerrendak Baionan hautetsi bat eta Elkargoan beste bat atera izana biziki kezkagarria da. Inoiz baino gehiago, eskuin muturraren aitzinean, Euskal Herriak harresi izaten segitu behar du eta EHBaik abian duen kanpaina atxikiko du bai karrikan bai instituzioetan.

Ipar Euskal Herriko mapa politiko berria marraztua da

Arrats huntatik goiti, Ipar Euskal Herriko herri guziek badakite zein gehiengok gidatuko duen haien herriko etxea. 2020an, 15 auzapez abertzale ezkertiar ziren. Aurten, 2026an, 6 herriko etxe gehiago dira, guztira 21. Eta abertzaleek hainbat herritan gehiengoetan parte hartuko dute.

2020az geroztik, ezkerreko proiektu abertzale, feminista eta ekologistak gero eta sustengu eta konfiantza handiagoa jasotzen du herritarren aldetik. 2020an irabazitako herri gehienak atxiki eta lehen aldiz EHBaiko kide diren ezkerreko auzapez abertzaleak izanen baitira Senperen (Euskal Hirigune Elkargoko 7. herria), Donapaleun (Baxenafarroako herririk populatuena) eta Lekuinen (urte luzez eskuinak gobernatua).

2026ko herri hauteskundeen ondotik, ezkerreko abertzaletasunak hautetsi gehiago izanen ditu herrietan, baita Euskal Hirigune Elkargoan ere. Justuki, ondoko asteetako erronka nagusia Elkargoaren osaketa izanen da. Abertzaleontzat helburua izanen da ondoko mandatuan Ipar Euskal Herrian estatus politikoaren aldaketan urratsak egitea eta lurralde proiektua sendotzea.

Euskal Herriaren eraldaketa sozial eta burujabetzarako proiektua instituzioetan ez ezik, jendartean eraikitzen da. Horregatik, inoiz baino gehiago, proiektu horrekin bat egiten duten herritar guziei dei egiten diegu apirilaren 5ean, igandearekin, Baionan 2026ko Aberri Eguna ospatzera hurbil daitezen, Euskal Herriaren aldeko proiektua elkarrekin biziarazteko!

Hemen bai, Euskal Herrian posible da!

Euskarak hizkuntza politika berria behar du

 

Joan den abenduaren 11n iragan den Euskararen Erakunde Publikoaren biltzar nagusiaren ondotik, EHBaik bere irakurketa politikoaren berri eman nahi du. Biltzar Nagusi horren emaitzak gauza anitz agerian eman ditu.

Hasteko eta behin, finantzamenduan erabakia izan den diru zama ez da inondik inora euskararen biziberritze prozesuak behar duena. Oroitarazi nahi dugu, 2023an EEP berak azterketa bat egin zuela hizkuntza politikan zeuden beharrak ikusteko. Egungoa baino 2,6 milioi euro gehiagoren beharra ondorioztatu zen, hots EEPko partaide bakoitzak 650.000 euro gehiago ematea. Ondorioz, biltzar nagusi horretan erabaki den emendatzearekin (400.000 euro, Elkargoak emanen dituen 200.000 euro gehigarriekin) argi gelditu da euskarak behar dituen baliabideetatik oso azpitik garela eta honek, gure hizkuntzaren egoera larriagotu baizik ez duela egiten ahal.

EHBaik Frantziako Estatuaren eta bere ordezkari den Pirinio Atlantikoetako prefetaren erantzukizuna lehen lerroan ezarri nahi du bereziki, paper oztopatzaile nagusia jokatu baitu porrot gisa kontsideratzen dugun prozesu honetan. Are gehiago, prefetak euskararen kontrako jarrera erasokorra erakutsi du eta baita lurralde honetan euskara biziberritzeko dagoen borondatearekiko mespretxua ere. Bere posizio hertsia atxikiz, EEP bera hiltzeko arriskua mahai gainean izan da.

Egun, euskararentzat politika publikoak plantan ezartzeko Ipar Euskal Herri mailako egitura bakarra izanik, Euskal Hirigune Elkargoak arduraz jokatu duela kontsideratzen dugu. Oroitu behar da, bi urteko prozesu honetan, hizkuntza politikak behar dituen baliabideen emendatzearen alde hastapenetik agertu den kolektibitate bakarra izan dela. Oztopoz beteriko bide honetan, prefetaren helburua Elkargoa bakartzea izan da. Zentzu horretan, gainerako partaideen engaiamendu eza ere deitoratzen dugu.

Frantziako Estatuaren ardura euskararen larrialdi egoeran

Behin baino gehiagotan argitara atera den gisan, euskararen biziraupena Ipar Euskal Herrian arriskuan dela ondorioztatua du UNESCOk berak, euskal hiztunen %30 oso azpitik garelako (%20). 

Frantziako Estatuak Euskal Herrian izan den hizkuntza ordezkapen prozesuan eta egungo egoeran ardura historikoa du. Euskarak izan duen atzerakada ez baita prozesu natural bat izan. Frantziar instituzioek plantan ezarritako politika publiko metodikoen ondorioz bizi du euskarak egungo larrialdia. Ez da guk errana: eskolan erabilera debekatzea, umiliazioak, zigorrak, administrazioan sartzeko oztopoak, transmisio espazioen suntsiketa, mespretxu instituzionalak… sobera dokumentatuak dira adituen lan anitzetan.

Egun, Frantziako Estatua da bere konstituzioaren arabera ko-ofizialtasun oro debekatzen duen Europar mendebaldeko estatu bakarra. Frantziako instituzioek hizkuntzaren auzia hierarkia hertsi batean oinarritzen dute beti, zeinaren arabera frantsesak ekintza publikoaren legezko hizkuntza bakarra izaten segitzen duen.

Anartean, euskal herritarren %72 euskararen ko-ofizialtasunaren alde agertzen da. Beraz, ukazioa bikoitza da: euskarak behar duen ezagupen ofizial eta juridikoaren ukazioa eta euskal herritarren gehiengoaren nahiari mespretxuz erantzuteari loturikoa.

Frantziako Estatuak hizkuntza ordezkapen prozesuan eta euskararen atzerakadan izan duen ardura historikoa aitortu beharko luke eta abiapuntu horretatik, egungo egoera errotik aldatuko lukeen erreparazio politika plantan ezarri.

Hizkuntza politika eta bilakaera instituzionala

2050ean euskal hiztunen %30era iristeko helburua finkatu du EEPk eta bere horretan begi onez ikusten dugu, baina denen bistakoa da helburuak eta indarrean den hizkuntza politika ez datozela bat inondik inora. Ondoko 25 urteetan, besteak beste 40.000 hiztun berri gehiago behar badira, anbiziozko hizkuntza politika ausarta ezinbestekoa da.

Ildo horretan, euskararen biziberritzea aurrekontu hutsera mugatu nahi izateak, helburu horretatik urruntzen gaitu. Auzia egiturazkoa da, politikoa zein juridikoa, eta hizkuntza politika eraginkorra izan dadin neurri azkarrak behar dira, horien artean:

  • Euskararen ezagupen ofiziala eta babes juridikoa.
  • Euskararen ezagutzarako transmisio estrategia sendo bat, non, murgiltze ereduaren orokortzea eta helduen euskalduntzerako egiazko jauzia ardatz izanen diren.
  • Irakaskuntzan, administrazioan eta espazio publikoan euskararen presentzia eta erabilera normalizaturanzko urratsak.
  • Honek guziak, luzerako hizkuntza plangintza eta finantzamendua segurtatzea galdegiten du.

EHBairen iritziz, EEPren eskema agortua da. Izan ere, tresna hori Frantziako Estatuaren interes eta neurrira eraikia izanik, hizkuntza politikaren azken hitza eta erabakia bere esku da beti. Azken bi urteetan eta abenduaren 11ko biltzar nagusian ikusi ahal izan duguna ezin argiagoa da. Ipar Euskal Herriko jendarteak eta instituzioek euskararen aldeko jauzi bat egiteko nahia dute baina Estatua da nahi hori blokeatzen ari dena.

Hori dela eta, hizkuntza politikaren konpetentzia eta antolaketa berria Ipar Euskal Herriaren esku izatea aldarrikatzen dugu. Logikoa da gure hizkuntzaren etorkizunaz lurraldean erabakitzea. Horregatik, euskararen biziberritze prozesuan aitzinatu nahi badugu, Ipar Euskal Herriak botere gehiago behar du ezinbestean. Bilakaera instituzionalaren prozesu hori ezin da luzatu eta hizkuntza politikaren antolaketa berriari buruzko eztabaida gaurdanik abiatzeko premia mahai gaineratzen dugu, ahalik eta manera zabalenean eta adostuenean egin ahal izateko.

Euskarak behar dituen aldaketak bultzatzeko, EHBaik Ipar Euskal Herriko eragileen, hautetsien eta herritarren mobilizazioaren garrantzia azpimarratzen du. Eta bide horretan, ondoko martxoaren 15 eta 22an iraganen diren herriko bozei eta Euskal Hirigune Elkargoaren mandatu berriari begira, euskararen eta hizkuntza politikaren gaia erdigunean kokatzea baitezpadakoa dela adierazten dugu.

Azkenik, Euskalgintzaren Kontseiluak abenduaren 27an Bilbao Arenan eginen duen “Euskaraz bizitzeko pizkundea” ekitaldian parte hartzera deitzen ditugu herritarrak. Euskararen biziberritze prozesuak behar duen jauzia Euskal Herri osoan gauzatu behar dugulako.

Laborantza eta Elikadura Kontseiluaren sortzea: lehen urrats garrantzitsua Ipar Euskal Herriko laborantza eta elikadura burujabetzarako

 

Laborantza munduak krisi sakon bat bizi duen bitartean, EHBaik ongi etorria ematen dio, abenduaren 6an Elkargoko kontseiluan Laborantza eta Elikadura Kontseiluaren sortzearen aldeko bozkari. Lehen urrats funtsezkoa da laborantzako eragileak (laborariak, sindikatuak, kolektiboak, kontsumitzaileak, eragile ekonomikoak) eta jendarte zibila biltzeko gure lurraldearentzat komuna den laborantza proiektu baten inguruan eta Laborantza eta Elikaduraren Bulego Publiko baten sortzeko bidean.

Euskal Hirigune Elkargoko Kontseiluak Ipar Euskal Herrirako Laborantza eta Elikadura Kontseilu baten sortzea bozkatu du gehiengoz. EHBairentzat, urrats garrantzitsua da. Izan ere, egun indarrean diren laborantza politika industrialen aitzinean, lurraldearen berezitasunen berezko trukaketa eta gogoeta gune hori lehen urrats bat izanen da Ipar Euskal Herriaren behar bereziak defendatzeko.

Duela zenbait urtetik hona, proiektu alternatibo eta eraginkor anitz sortu dira Euskal Herrian laborantza garatzeko. Haien lanaren zilegitasuna denek aitortzen dute egun. Euskal Herriko Laborantza Ganbara, BLE sindikatua, Euskal Herriko Laborari Ekoizleen Elkartea eta bere IDOKI marka, Trebatu elkartea, AOP sormarkak edo hazleen elkarteak aipatzen ahal dira. Eragile horiek izan dira eta dira kalitatezko eta biologikoak diren egitasmoen bultzatzaileak, eta baita instalazio ttipiak eta transmisio proiektuak sustengatzen dituztenak.

Halere, Ipar Euskal Herriko laborantzaren geroari buruzko proiekzio ezkorren aitzinean, segidarik ezari, zailtasun ekonomikoei, klima aldaketari loturiko arriskuei eta osasun krisiei dagokienez, laborariek borondate eta politika publiko anbiziotsuak behar dituzte. EHBairen ustez, erabaki honek bide horretan aitzina egiteko aukera emanen du.

Ipar Euskal Herriaren bilakaera instituzionalari buruzko urrats bat.

Kontseilu horren sortzea aitzinamendu bat bada ere, elkarte eta kontsulta izaerak bere ekimenen irismena mugatuko du. Horregatik, EHBai Laborantza eta Elikaduraren Erakunde Publiko baten sortzea aldarrikatzen duten eragileen artean kokatzen da.

Izan ere, 2017an Euskal Hirigune Elkargoa sortu eta laborantza eskumena harturik, Ipar Euskal Herriak instantzia ofizial eta publiko bat izan behar zuen, eragile guziak bilduko lituzkeena, lurralde honetan laborantza eta elikadura politika bat plantan ezartzeko. Eragileek anbizio handia izan behar dugu, eta aitzina egin beharko genuke gai honetan, Estatuaren aitzinean eragiteko eta instantzia ofizial, original eta berritzaile bat sortzeko. Instantzia horrek funtsezko gaiak hartuko lituzke bere gain, hala nola lurraren kudeaketa, elikadura burujabetza, laborantza enpleguaren atxikitzea, Euskal Herriaren barnealdearen garapena edo berotze globalaren aurkako borroka.

Zentzu horretan, azken asteetan Jean-Marie Girier Pirinio Atlantikoetako prefeta Laborantza eta Elikadura Kontseiluaren sorreraren kontra agertu izana adierazgarria da.

Harekin bat egin dute Pirinio Atlantikoetako Departamenduak eta Laborantza Ganbarak. FDSEA sindikatuak berriz, Laborantza eta Elikadura Kontseiluan ez duela parte hartuko iragarri du. Honek guziak erakusten du laborantzari buruz lurraldeak dituen erronkak hertsiki lotuak direla Ipar Euskal Herriaren bilakaera instituzionalarekin eta beharko lituzkeen konpetentziekin.

Horregatik, Jean-Marie Girier prefetaren jarrera onartezina dela iruditzen zaigu eta deia luzatzen diogu Ipar Euskal Herriaren berezitasuna eta borondatea errespeta ditzan. Garaia da ikuspegi zentralista alde batera uzteko eta elkarrizketaren bidez, bilakaera instituzionalaren bidea egiteko.

6 hilabete karguan : Parisera eraman ditugun borrokak

Legebiltzarra zatitua izanik ere, lehen egunetik hortzez eta haginez lan egin dugu Iparraldeko biztanleei garaipen konkretuak erakartzeko

Euskal Herrian jasaten dugun etxebizitzaren arazoa hemiziklo erdira eraman dut, baita eramaten segituko ere :

  • Ekonomia ministroaren aitzinean etxebizitza nagusien iruzurrari buruz alarma piztu dut, eta iruzur honen kontrolak hobetzeko zuzenketak bozkarazi.
  • Salerosketa espekulatiboen kontrako zuzenketa bozkarazi dut. Izan ere, metodo horren bidez, erositako etxebizitzek irabazien zerga saihesten dute.

Echaniz legeak, zeinak oraindik goiti etxebizitza turistikoen alokairua arautuko duen, etxebizitzarako dretxoaren aldeko hobekuntza erabakigarria gauzatu du. Lege horren bidez, gure lurraldeak jasaten duen etxebizitzaren larrialdiari erantzuteko tresna sortu dugu.

Eguneroko Garraioak eta merkantzien garraio garbiagoa sustatu ditut:

  • Garraioen ministro aitzinean alarma piztu dut tren-pleitaren egoerari buruz.
  • Baliabide berriak lortu ditut tren-pleita eta gaueko trenen azpiegiturak garatzeko.
  • Azpiegiturak Garatzeko Zerga Berezia ezeztatzeko zuzenketa bozkarazi dut. Kontua hartzekoa da Iparraldeko biztanleek berek, funtsik gabeko zerga horren bidez, onurarik ez duen abiadura handiko trena ordaintzen dutela.

Finantza-lege eta gizarte segurantza finantzatzeko proiektuak hobetzen ahalbidetzen zuten hainbat garaipen lortu genituen hemizikloan. Zoritxarrez, Barnier gobernuak garapen horiek haizatzea erabaki zuen, gizarte segurantzaren aurrekontua baieztatzeko 49-3 artikulua baliaturik. Ondorioz, zentzura-mozioa baino beste aterabiderik ez genuen gelditzeko testu bidegabea, zeinak eriak eta pentsiodunak pagarazi nahi baitzituen, baita gure ospitaleak salbatzeko baliabideei uko egin ere. Osasun-Larrialdiak desagertzetik hurbil eta medikuntza basamortuak hedatzen diren lurralde honetan, nire erantzukizuna da gobernuak inposatu nahi dizkigun politika zitalez biztanleak babestea. Beraz, zentzura-mozio hori bozkatu dut kontzientzia osoan.

Lerro hori segituz, zentsura mozioa bozkatu nuen joan den urtarrilaren 16an. Bayrou gobernu berriaren proposamenak, negoziazioen ondoren, ez ziren nahikoak, bereziki pentsioen erreforma eta justizia fiskala dagokionez.
Mozioa ez da onartua izan. Etorkizunean konfigurazio politikoa edozein dela ere, gure lurraldearentzat modu eraikitzailean lanean segituko dugu, orain arte egin dugun bezala.

Azken sei hilabete hauetan, nire lankideen ekintzak sustengatu ditut bide onetik zihoazen aldi oro : CETA eta Mercosur merkataritza aske hitzarmenen kontrako borroka, edateko uraren babesa, medikuntza-basamortuen kontrako borroka, haurren babesa, itsasoz bestaldeko lurren aldeko sustengua, eraso matxista eta sexu erasoen kontrako borroka…. Ezegonkortasun egoeran bizirik ere, ekologista eta komunistekin batera izenpetu ditudan bi testu bozkatu dira, hots,  eserleku ibiltarien ordainketa osoa bermatzeko lege-proposamena batetik, eta proba nuklearren ondorioak aztertzeko komisioa osatzeko lege-proposamena bestetik.

Urte hastapen honetan, kemena ez zaigu desagertuko: Euskal Herriko problematikez ardura dugu eta lurraldeen hobekuntza soziala, ekologikoa eta autonomia xede dituzten ekimenak sustatuko ditugu.

Peio Dufau: lege proposamen bat laborantza lurrak desagertzeari aurre egiteko

Zergatik da urgentea lege bat?

Lurren artifizializazioaren presioa, hirien hedapena, lurren kontzentrazioa eta landetxeetako merkatuaren emendatzearen ondorioz, laborantzarako lurren inguruko tentsioa gero eta handiagoa da. Erabileraren konkurrentziak laborantza sektorearen atsekabea eta haserrea elikatzen ditu.

Laborantza sektoreko zailtasunak apaldu nahi zituen laborantzarako orientazio legeak, hala ere, lur arazoa erabat alde batera utzi du. Beraz, laborantza aktibitaterako espazioak zaintzea eta babestea ezinbestekoa da, are gehiago lurraren presioa handiagoa den lurraldeetan, hautetsia naizen Euskal Herrian bezala.

2021ean, soilik mobilizazioak saihestu zuen Arbonako etxalde baten salmenta espekulatiboa. Bizilekua zen etxea, 15 hektareako lurrez inguratua egon arren, funtzioz aldatu zen Tokiko Hirigintza Planean, laborantzarako bere bokazioa galduz eta SAFERari esku hartzeko bere ahalmena kenduz. Vincent Bru (MODEM) nire aitzineko diputatuak, lege proposamen bat aurkeztu zuen laborantza lurrak babestuak izateko, baina hala ere, ez da sekula gai ordenean sartua izan.

SAFERen esku-hartze eremua berraztertzeko beharra inoiz baino gehiago sentitzen da. Izan ere, antzeko kasuetan, SAFER babesgabe gelditzen ari da, bereziki tentsio handiko eta kostaldeko eremuetan. Beharrezkoa eta urgentziazkoa da ahalegin legegilearekin jarraitzea laborantza lurrak babesten dituzten egungo tresnen eraginkortasuna hobetzeko.

Lur Zuzenbidearen erreforma sakonagoa beharrezkoa den honetan, lege-proposamen honek laborantza lurren hemorragia saihestea permititzen du, 4 artikulutan honakoa aurreikusiz:

  • SAFERaren lehentasunez partzialki erosteko eskubidea sendotzea, gure elikadura burujabetzarako funtsekoak diren laborantza lurrak babesteko xedearekin.
  • Presio handiko espazioetan SAFERaren ekintza gaitasuna azkartzea.
  • Lehentasunez erosteko eskubidea gauzatu aitzin, ondasunak bisitatzea permititzea, SAFERaren jakitatea azkartuz.

Euskal Herriko eta frantses Estatu mailako laborantza sindikatuekin izandako eztabaidak, eta baita tokiko SAFERekin eta FNSAFEReko lehendakariarekin izandakoak ere arrunt positiboak izan dira eta proposaturiko aterabideei begirako interesa baieztatzen dute.

 

Lege proposamena irakurri

Legearen xehetasunak

Lehen artikulua: lehentasunez partzialki erosteko eskubidea sendotzea, etxebizitza laborantza lurretatik bereizteko aukerarekin, SAFERaren jakinarazpenaren ondotik

Egungo legediak dioena:
Salmentak SAFERi jakinarazten zaizkio saltzaileak erosleari saltzen dion guztia barne hartuz, baita lursaila sakabanatuta badago ere, edo salmentan, hiri-inguruneko eraikinak baleude. SAFERak beraz, ez du saldutako osotasun horren gainean lehentasunez partzialki erosteko eskubiderik, eta saltzaileak finkaturiko prezioan erostera behartua da edo bestela, salmentari uko egitera. Ondorioz, lehentasunez partzialki erosteko eskubidea ahula eta ez-eraginkorra da.

Proposamenak onartu ondotik:
Bere eskariz, SAFERak etxebizitza baten eta aisialdirako baratzearen jakinarazpen bereizia izaten ahalko du, eraikin horien azalera garatua baino bost aldiz handiagoko mugarekin. Lehentasunez erosteko duen eskubidearen epea suspenditua izanen da.

2.artikulua: SAFERen arautzaile rola egokitzea erabiltzaileen arteko konkurrentzia handiko eremuetan

Egungo legediak dioena:
“Laborantza bokazioa” deituriko eremuetan (Tokiko Hirigintza Planaren A edo N, herri maparen NC edo ez urbanizatua frantses Estatuko Hirigintza Arautegian), eraikinak SAFERen lehentasunez erosteko eskubidearen mende dira, baldin eta laborantzarako erabilerarako baliatuak izan diren azken 5 urteetan. Herria kostaldekoa bada, azken hogei urteetan laborantza jarduera hartu duten eraikinetara zabaltzen da lehentasunez erosteko aukera.

Proposamenak onartu ondotik:
SAFERek baimena ukanen du azken hogei urteetan laborantzarako erabilpen bat izan duten eraikinak lehentasunez erosteko, kostaldeko herrien mugakide diren herrietan eta tentsiopeko eremuetako herrietan, gaur egun lur presio handia jasaten dutenak. Interesatuak diren herrien zerrenda zabaltzeko aukera Prefeturei irekia izanen zaie.

3. artikulua: ondasunen azterketa eta bere arautzaile rolari buruz SAFERaren jakitatea indartu

Egungo legediak dioena:
Egungo legediak ez dio permititzen SAFERari lehentasunez erosteko duen eskubidea baino lehen ondasuna bisitatu ahal izatea. Jakinarazpenak usutan arinegiak dira ondasunaren balioa baliozkotu ahal izateko.

Proposamenak onartu ondotik:
SAFERari ondasuna ebaluatzeko bere gaitasuna indartuko zaio. Lehentasunez erosteko eskubidea egikaturitu aitzin, bisitarako baimena izanen du. Bisitarako eskubide honek SAFERari merkatuan direnak baino ebaluazio justuagoa egiteko baliabideak emanen dizkio. Gisa berean, bere jakitatea eta prezioak erregulatzeko gaitasuna indartuko ditu.

Lurraren higadura zenbaki gutitan (frantses Estatua):

  • Aldaketa klimatikoak laborantza-lurren %10 laborantzarako lantzea ezinezko bihur lezake.
  • 2023an, 13.000 laborantza hektarea espazio galdu ziren hiri-hedapen atzeraezinaren mesedetan, hots, Pariseko hiriaren azalera baino gehiago.
  • 2023an, 15.000 eta 20.000 hektarea artean desbideratu ziren beren laborantza bokaziotik.
  • Laborarien laurdenak 60 urte baino gehiago ditu eta 2030erako laborantzako lurren 5 milioi hektarea baino gehiago eskuz aldatuko dira.
  • 2018an, SAFERek lehentasunez partzialki erosketak egin dituzte balioan zegozkien osotasunetik %10etan eta %6an inguru egintza kopuruan.
Fronte Herritar berria: bozka arduratsu eta positiboa!

Fronte Herritar berria: bozka arduratsu eta positiboa!

Prensaurrekoa, 2024eko uztailaren 2a Baiona.

Ipar Euskal Herriko herritarrak azken 25 urteetan egin ez duten bezala mobilizatu ziren joan den igandean mobilizatu ziren. Lehen itzuli honetako emaitzek Fronte Herritar Berriko hautagaiak Euskal Herriko hiru barrutietan buruan ezarri dituzte. Emaitza horiek Euskal Herrian fronte horren forma hartzeko lan egin duten guztien ahalegina balioan ezartzen dute, hala nola, militanteen, jendarte zibilaren eta, oro har, herritarren mobilizazioa ere. Hautesleei eskerrak eman nahi dizkiegu lehen itzuli honetan lehen lekuan kokatzeagatik. Aldiz, mobilizazioa hasi baizik ez da egin!

Eskuin muturraren emaitzen aitzinean erreakzionatu behar dugu, gure lurraldean babes garrantzitsua lortzen ari baita, nahiz eta lurraldean sustraitua ez izan eta bertako errealitateari erantzuteko proposamenik ez egin. Izan ere, Macron presidenteak bultzatu eta zentro-eskuineko blokeak segitu izan duen politikak bide eman duen programa da. Politika horrek, gure erosteko ahalmenaren aurrekaririk gabeko degradazioa eragin du, gure gizartearen oinarriak ere murriztu ditu, indibidualismoa emendatuz eta eztabaidarako gune sosegatuak garatzeko gai ez dela agertuz. Horrek eszena politiko eta mediatikotik edozein proiektu positibo ezabatzea elikatu du, hala nola, gure ekonomia aldaketa klimatikoaren eraginei begira prestatzea, kalitatezko zerbitzu publikoen eraikuntza edota herritar guzien egiazko berdintasuna lortzeko xedea.

Hala ere, argiki diogu ez dagoela halabeharrik: gure gizartea suntsitzeko politika horren aitzinean, erantzunik onena eraikuntza egitea da! Fronte Herritar Berriak bere egin du erronka hori.

Soilik hiru astetan itxaropen mezu bat zabaldu dugu gobernu programa batean oinarrituz. Programa honek duela urte askotatik inoiz ikusi ez den harrera izan du; hala, 300 ekonomialarik, tartean Esther Duflo Nobel saridunak, atal ekonomiko hau babestu dute eta hura hobetzeko lanean ari dira. Uztailaren 7an bultzada positibo hau sustengatu behar da.

Konfiantza dugu itxaropena ardatz duen programa honetan eta oraindik sinesten ez dutenak konbentzitzeko dugun gaitasunean. Euskal Herriko tokiko hautetsi gisa, esperientzia dugu adostasun zabalak eraikitzen (etxebizitza, bilakaera instituzionala, laborantza herrikoia, euskara, bake prozesua eta beste hainbat gairen inguruan), beti eraikuntza horretan diren partaideekiko errespetuarekin.

Asmo eraikitzaile horrekin defendatuko ditugu Parisen erosteko ahalmenaren hobekuntza, denendako kalitatezko zerbitzu publikoak, justizia soziala, bifurkatze ekologikoa edota elkarrizketa sosegatu baten eraikitzea. Euskal Herriko jendarte zibilean biziki inplikatuak, gure tokiko aldarrikapenak eramateko prestatuenak garela uste dugu: Euskal Herrian duintasunez bizitzeko eta lan egiteko eskubidea, gure herriak oraino dinamikoak izatea permititzen duen laborantza laguntzea, integraziorako funtsezko ardatza den euskararen garapena, klima aldaketak ekartzen dituen arriskuen aurreikuspena…

Gu, Pirinio Atlantikoetako 4., 5. eta 6. barrutietako hautagaiak, lehen itzuli honen buruan izateko hautatu gaituzte itxaropen programa hau defendatzeko. Eskuin muturrak zatiketarako proposatzen duen programa gailentzeko arriskua, haatik, ez da urrun. Florence Lasserreri eskerrak ematen dizkiogu gaur egungo erronkaren neurriaz jabetzeagatik, eta bizi politikoko, ekonomia arloko, jendarte zibileko eta oro har herritarrei ere deia luzatzen diegu erantzukizunez jokatzeko.

Gure arerioen programak beldurrean oinarritzen dira, adibidez, immigrazioan edota “muturretan”. Gureak ez du mamuen beharrik, biziki positiboa baita. Igandean bozkatuko dugunean, ez dezagun ahantz beldurrarekin elikatzen diren politikek ez dutela beldur horiek desagerrarazteko inolako interesik. Ez ditzagun besoak jautsi oztopoen aitzinean, eskuin muturrari irabazteko hoberen kokaturiko hautagai aurrerakoi eta humanistei eman behar zaie botoa. Elkarbizitzarako, gizartea batu eta sosegatzeko hautagaiak gara.

Si vous souhaitez participer à EHBai localement ou dans un groupe thématique, n'hésitez pas à nous contacter directement en remplisant le formulaire ci-dessous.

EHBaien parte hartu nahi baduzu tokian toki edo arlo tematiko batean ez duda gurekin zuzenean harremanetan sartzea behereko formularioa betez.