Baionako Bestak: bestaren eta aldarrien lekua

Ipar Euskal Herriko herri gehienetan bestak ospatzen ari diren honetan, ezin dugu bizi dugun testuingurua alde batera utzi. Eskuin muturraren eta ideia erreakzionarioen gorakada betean, horien aldeko espresioek espazio publikoan eta herrietako bestetan ere ez dutela lekurik azpimarratu nahi dugu. Halere, izan diren eraso onartezinen gainetik, hainbat eragilek aurtengo edizioa giro lasaiagoan iragan dela nabarmendu dute eta hori beti da pozteko arrazoi bat. Ildo horretan, EHBaik aurtengo Baionako Besten balorazioa egiteko asmoa du.

Baionako Bestak: testuingurua ezin da alde batera utzi

Testuinguru horretan iragan dira Baionako Bestak, uztailaren 15etik 19ra. Euskal Herriko besta jendetsuenetakoak izanik, bertan gertatzen denak egiazko gogoeta eskatzen du.

Lehenik eta behin, Baionako Besten egungo eredua bera zalantzan jarri behar dela uste dugu. Segurtasunaren izenean ezartzen diren neurriek ez diete egiazko arazoei behar den bezala erantzuten. Aurten ere emazteen kontrako eraso sexistak izan dira, eta baita hainbat eraso arrazista eta homofobo ere. EHBaik erasogileek duten inpunitateaz kezka adierazi nahi du eta bere elkartasuna helarazi nahi die gisa horretako jazarpenak pairatu dituzten pertsona eta elkarteei. Horrek erakusten du prebentzioan, hezkuntzan eta erantzukizun kolektiboan sakontzeko dagoen beharra, kontrol neurriak areagotzetik harago.

Horren aitzinean, gogoeta kolektiboa sakontzeko beharra azpimarratu nahi dugu. Azken urteotan 2032 kolektiboak eta hainbat elkartek egindako proposamenen bidetik hainbat urrats egin dira, baina ez da aski. Besta ereduaz gogoeta kolektiboa sustatu behar da, kulturan oinarrituriko besta herrikoiak eta lasaiak zein errespetuan oinarrituak izan daitezen, lehentasunez baionarrei eta euskal herritarrei zuzenduak. Herritarren bizi-kalitatea, parte hartzea eta behar sozialak lehenetsi behar dira, interes ekonomiko edo turistikoen gainetik.

Era berean, onartezina iruditu zaigu Baionako Herriko Etxeak izan duen jarrera. Izan ere Euskal Herriaren baloreen aldeko aldarrikapenak zituzten hainbat banderola kendu zituzten adierazpen askatasuna urratuz. Gainera, zenbait eragile Baionako Bestak ez politizatzearen alde mintzatu dira. Oroitarazi nahi dugu Euskal Herrian gaudela, ukaturiko herri batean, eta bestak ere Euskal Herriaren nortasuna, kultura, hizkuntza edota bestelako aldarrikapenak adierazteko momentu garrantzitsuak direla.

Besta bai, borroka ere bai!

Justuki, azpimarratu nahi dugu Euskal Herriaren aldeko aldarrikapenek zein oinarrizko elkartasun-keinuek aurten ere izan duten oihartzuna, Palestinarekiko elkartasuna horren lekuko. Idekitze egunean, Euskal Herriaren, euskararen eta euskal kulturaren alde egindako ekimenek, eta baita besta garaian izan diren espazio eta eskaintzek ere, erakutsi dute herri honek herri ekimenari esker bere izaera bizirik atxikitzeko duen determinazioa. Baionako Bestak Euskal Herriko bestak dira, eta kultura herrikoiak ardatz nagusietakoa izan behar du.

Bestak herriak eta gure nortasuna, hizkuntza, kultura eta baloreak biziarazteko une pribilegiatua dira. Eta bestak, neholako erasorik gabeko leku seguruak izan behar dira. Horregatik, dei bat luzatzen dugu Euskal Herriko herri guzietako bestetan eraso sexistak, arrazistak eta homofoboak saihesteko beharrezko prebentzio neurriak har daitezen eragile guzien aldetik. Eta baita ere ideia zein jarrera erreakzionarioek gure herrietan lekurik ez dezaten izan.

Azkenik, EHBaik dei egiten du udan zehar eta besta guzietan, Euskal Herria eta euskal kultura aldarrikatzera, euskaraz bizitzera eta ospatzera. 

EHBaik Josu Urrutikoetxearen kontrako epaia salatzen du

EHBaik onartezintzat jotzen du atzo Pariseko Dei Auzitegiak Josu Urrutikoetxearen aurkako euroagindua onartu izana.

Euskal jendarte gehiengoak Euskal Herrian bake justu eta iraunkorra lortzeko agertokia babesten duen testuinguru politikoan, neurri horiek aplikatzea guztiz kaltegarria eta lekuz kanpokoa da. Erabaki honekin, Pariseko auzitegia Espainiar Estatuan ikuspegi mendekatzailearekin ari diren sektore judizial, polizial eta mediatikoekin lerrokatzen da. Ondoko asteetan ezagutuko diren erabakien atarian, Josu Urrutikoetxea kanporatua, Madrilera eramana eta kartzelatua izateko arriskuan dela ohartarazi nahi dugu.

Ipar Euskal Herriko jendarte zibilak, hautetsiek eta instituzioek behin eta berriz adierazi dute bake prozesua bururaino eraman behar dela eta horretarako, salbuespenezko neurriak desaktibatu eta sufrimendu guziekin bukatzeko urratsa egin behar duela Frantziako Estatuak ere. Josu Urrutikoetxearen kontrako epaia gure lurraldearen borondate horren kontrako erabakia da. Horregatik, euskal jendarteak, azken urteetan egin bezala, ezin ditu halako gibelapenak onartu.

Konponbide osorako garaia da. Espainiako Estatuarekin batera, Frantziako Estatuak dagozkion erantzukizunak hartu behar ditu eta salbuespenezko neurriak indargabetzeaz gain, euskal preso eta iheslarien auziari behin betiko konponbidea emateko urratsak berehala egin ditzan galdegiten diogu.

Maiatzak 1: Justizia sozialaren alde, Euskal Herrian posible da!

Maiatzaren 1 honetan, langileen nazioarteko egunean, EHBaik berresten du beharrezkoa dela langileen eskubideak, babes soziala eta zerbitzu publikoak zaindu eta indartzea. Are gehiago, azken hauek gero eta mehatxatuago diren honetan.

Nazioarteko testuingurua elkar elikatu eta larriagotzen diren krisi metaketa batek markatzen du: krisi politiko eta sozial handiak, larrialdi klimatikoa, gerlak, genozidioak, erregimen autoritarioen zein eskuin muturraren emendatzea eta eskubide sozialen aurkako etengabeko erasoak. Nonahi, jendartearen gero eta masa zabalago bat da gutxiengo pribilegiatu baten zerbitzura dauden politikak pairatzen ari dena.

Ipar Euskal Herrian zein beste lekuetan, hautu horiek ondorio larriak izan dituzte jada. Duela zenbait urtetik hona, herritarrak austeritatea, lanaren prekarizazioa, elkartasunen ahultzea eta zerbitzu publikoen desegitea jasan beharrean dira.

Egoera kudeatzeko, botere gehiago Ipar Euskal Herriarentzat

Testuinguru honetan, EHBaik azpimarratzen du beharrezkoa dela tokiko demokrazia indartzea eta Euskal Herrian zinezko eraldaketa soziala abian jartzea, lurralde-proiektu anbiziotsu bat eraikitzeko eta justizia soziala lortzeko.

Alta, egun Ipar Euskal Herriak ez du aski konpetentziarik kalitatezko zerbitzu publikoak zein babes sozialerako politikak plantan ezartzeko edota negoziazio kolektiborako koadro propio bat eraikitzeko. Erabaki nagusiak Ipar Euskal Herritik kanpo hartzen dira, Pauen, Parisen edota Bruselan.

Beraz, arrazoi anitz bada arlo sozial, laboral eta ekonomikoan Ipar Euskal Herriak botere gehiago izateko eta estatus politikoaren aldaketa sustatzeko. Maiatzaren 1 honetan, EHBaik negoziazio kolektiboak lurraldean egin daitezen aldarrikatzen du, langile guzientzat —publikoko zein pribatukoentzat— egiazko aitzinamendu sozial eta demokratikoak izan daitezen. Horregatik, bilakaera instituzionalaren eztabaidan lurraldeko eragile sozial, ekonomiko eta sindikatuen parte hartzea baitezpadakoa da.

Aberastasuna banatu eta zerbitzu publikoak azkartu

Lurraldeak, inposatzen zaizkion austeritate politikak baztertu behar ditu, zerbitzu publikoak desegiten eta lanpostuak suntsitzen dituztelako. Hautu politiko horiek gure lurraldea ahuldu eta desberdintasunak emendatzen dituzte. Guk, aldiz, zerbitzu publiko azkar baten alde egiten dugu, eraldaketa sozial sakon baten zutabea delako, jendarte justuago eta berdinzaleago bat eraikitzeko, eta ekonomia guzion zerbitzura jartzeko.

EHBaik, justizia soziala erabaki politikoen erdigunean jartzeko unea dela adierazten du. Aberastasunaren banaketa birplanteatu behar da, produktibitatearen irabaziek langileei mesede egiteko eta ez gutxiengo batek bereganatzeko: gutxieneko soldata 1.600 euro garbira igotzea; emazteen eta gizonen arteko lan sari berdintasuna bermatzea eta diru-sartzeen arteko aldeak murriztea; lan-denboraren murrizketa: ongizate handiagoa, estres apalagoa, bizi-oreka hobea eta enplegua eta etxeko lanen banaketa bidezkoagoa lortzeko; erretreta-sistema duin bat bermatzea, biztanleriaren zati handi baten bizi-kalitatea baldintzatzen baitu. EHBaik Emmanuel Macronek 2023an indarrez ezarri zuen erreforma horren indargabetzearen alde borrokan jarraituko du, erretreta 60 urtetan ezartzeko.

Bidegurutze historiko batean gaude, non gure hautuak erabakigarriak izanen diren. Aberastasunaren banaketa bidezkoago baten alde borrokatzen ez badugu, pobreziak eta prekaritateak hedatzen jarraituko dute. Ekoizpen eta kontsumo neurrigabean oinarrituriko eredu ekonomiko suntsitzailearekin hausten ez badugu, gure jendartearen hondoratze ekonomiko eta ekologikoa ezagutuko dugu. Demokrazia ahultzen uzten badugu, autoritarismoa nagusituko da.

Arrisku horien aitzinean, ekitea, indarrak biltzea eta mobilizatzea ezinbestekoa da. Gure etorkizuna gure esku hartzeko eta alternatiba zehatzak eraikitzeko ardura kolektiboa dugulako.

Euskal Herrian bai, posible da!