2027ko Urtarrilaren 30a: EHBairen II. Kongresua

Gero eta gehiago – Construisons demain

Prentsaurreko honen bidez, EHBaik bere II. Kongresua aurkezten du gaur jendaurrera. Eztabaida prozesua 2026ko urrian hasiko da eta 2027ko urtarrilaren 30ean bururatuko da Baionako Elkarteen Etxean. 

2022an lehen Kongresua egin zenetik hona, panorama politikoak bilakaera garrantzitsua ezagutu du. Mundu mailako egoeran ezegonkortasuna nabarmen handitu da, bereziki Ameriketako Estatu Batuen gainbehera eta potentzia handien arteko lehian gaudelako. Inperialismoa, gerlak, genozidioak eta eskuin muturraren emendatze egoeran, agenda erreakzionarioa inposatu eta nazioarteko zuzenbidea bera hankaz gora ezarri dute.

Zerbitzu publikoen eta ongizate sistemen deuseztapena, prezioen eta prekarietatearen emendatzea eta giza eskubideak zein demokrazia bera auzitan ezarriak dira. Baliabideen arpilatze eta kontsumoak krisi klimatikoa larriagotzen dute. Haatik, trantsizio ekologikoaren aldeko agenda ahultzeko edo baztertzeko joera indartzen ari da.

Frantziako Estatuak krisi politiko, sozial eta instituzional sakona bizi du: V. Errepublikaren eredu zentralistaren agorpena gero eta ageriagoa da eta azken asteetan Korsikaren autonomiaren eztabaidarekin ikusi dugunez, deszentralizazioaren eta herrien autonomia handiagoaren aldeko eztabaidak indartzen ari dira. Aldiz, politika neoliberalek eta autoritarismoaren gorakadak herritarren bizi baldintzak okertu eta ezinegon soziala handitu dute, instituzioekiko mesfidantza eta eskuin muturraren indartzea elikatuz.

Euskal Herriak ere tendentzia globalen eragina jasaten duen arren, mobilizatzeko eta erronkei erantzun kolektiboak emateko gaitasuna erakusten jarraitzen du. Ezkerreko abertzaleen lau urteko aitzinamenduek eta estatus politikoaren inguruko eztabaidaren zabaltzeak dinamika berri bat sortu dute. Ipar Euskal Herrian, instituzionalizazio prozesua aitzinatzen ari da baina garaiko erronkei aurre egiteko botere gehiago behar da eta estatus politikoaren inguruko eztabaidaren berpizteak aukera berriak ireki behar ditu.

Indar harreman aldaketa bat gertatzen ari da gure lurraldean, non ezkerreko abertzaleen eragina eta ideien hedapena azkartu den. Honek, Estatuko zenbait egituren Euskal Herriarekiko oldarkortasuna eta abertzaletasunaren kontrako jarrera agerrarazi du azken denboran.

Gero eta gehiago, lurralde proiektuaren alde mobilizatu

Ondorioz, ondoko urteetan testuinguru global, sozial eta politiko konplexu baten aitzinean izanen garela aurreikusten dugu. Are gehiago, bai Frantziako Estatuan bai Espainiakoan, heldu den urtetik goiti eskuin muturra boterera iristeko arriskua oso presente izan behar dugu.

Oldarraldi eta oztopo guzien gainetik, gero eta gehiago, Euskal Herriaren izaera eta ahots propioa indartuz, herri proiektu demokratiko baten alde ahalik eta indar gehien metatu eta mobilizatzeko deia luzatzen dugu.

Perspektiba horrekin heldu da EHBairen II. Kongresua. Azken lau urteetan, ezkertiar eta abertzaleen aitzinamendua biziki garrantzitsua izan da. Ibilbide honetan, bi mugarri azpimarratu nahi ditugu: 2024ko frantses hauteskunde legegileen ondotik, Peio Dufaurekin lehen aldiz EHBaiko diputatu abertzale bat dugu Parisen; bestetik, 2026ko herriko bozetan abertzaleek sustatu eta parte hartzen duten zerrenden emaitzen segidan, Alain Iriart EHBaiko kidea hautatua izan zen Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari gisa.

Bi urrats historiko hauek ezkerreko mugimendu abertzaleak eta herri sektore ezberdinek egindako lanaren emaitza dira. Finean, gure lurraldearentzat eta herritarrentzat hurbileko proiektu baten eskaintza dago arrakasta elektoral hauen gibelean. Eta baita, herritarrekin eta jendarteko eragile ezberdinekin batera egindako lan partekatua ere.

Horrek izaten segituko du EHBairen iparrorratzak: herriko ahalik eta sektore gehienekin, herria eraiki, mobilizatzea eta proposamenak egitea Ipar Euskal Herriak burujabetza gehiago ukan dezan eta justizia sozialean oinarritzen den jendarte baterantz gehiago aitzinatu gaitezen.

II. Kongresua: komunitatea zabaldu eta arraberritu

Hori dela eta hautatu dugu II. Kongresu honen lema: “Gero eta gehiago, construisons demain”.

Lema honek ideia nagusi bat biltzen du: garai hauetako erronkei gaurdanik erantzun egokiak emanez eraikiko da etorkizuna. Horretarako, lurralde honentzat proiektu sendo bat behar da. Proiektu hori Ipar Euskal Herriko jendartean sustraitua den gaitasun ikaragarriari esker eraikiko den heinean, gero eta gehiago izan behar gara bide horretara antolatuko garen herritarrak.

Bere ibilbidean egin duen bezalaxe, mugimendu abertzalea berritze iraunkor batean da eta EHBairen Kongresua aukera paregabea izanen da komunitate aberats hori aktibatzeko, zabaltzeko eta proiektua arraberritzeko. Hala, EHBairen ateak irekiak dira ezkerreko proiektu abertzale, ekologista eta feministarekin identifikatzen eta interesatzen diren herritar guzientzat.

Ondorioz, Kongresu prozesua EHBaiko kideei ez ezik, egun kide ez diren herritarrei eta jendarteko sektoreei irekia izanen da. Eztabaidetan parte hartzeko, udazkenean tokian tokiko biltzar irekiak antolatuko dira eskualde guzietan eta Kongresuan kidetzeko aukera izanen da 2027ko urtarrilaren 30ean Baionan izan nahi dutenentzat.

Kongresu honetan emazteen eta gazteen parte hartzeari eta ekarpenari garrantzia berezia eskainiko diogu. Bi topaketa eginen ditugu urte bukaeran, bata, gure plan feministaren baitan, bizi sozial zein politikoan emazteen parte hartzea emendatzeko; eta bestea, gazteriari EHBairen baitan eta mugimendu abertzalean parte hartzeko espazio propio bat eskaintzeko.

Politika egiteko molde zaharren garaiak bukatu dira. Politikaz eta gure herriaren etorkizunaz komunitatean eztabaidatzeko, erabakitzeko eta antolatzeko momentua da. Horretarako plaza izanen da EHBairen II. Kongresua.

EHBairen Kongresua: Bilkurak hasten ditugu

Uztailean iragarri genizuen bezala, heldu den azaroaren 26an, EHBaik bere lehen Kongresua antolatuko du Baionako Elkarteen etxean. Kongresu honen helburua, heldu diren lau urteetarako norabideak eta norabide horiei hobekien erantzungo dion egituraketa eta zuzendaritza berri bat martxan jartzea dira.

Aitzina Goaz.
EHBai, urtez urtez, hauteskundez hauteskunde eta erronkaz erronka hazten eta zabaltzen joan den mugimendu politikoa bilakatu da. Orain dela 15 urte, hiru alderdik sortutako koalizio elektorala, bere jarduera propioa duen mugimendua bilakatu da. 15 urteko ibilbide oparoari esker eta urte horietan zehar eramandako lanari esker, egun Ipar Euskal Herriko bigarren indar politiko izatera pasa gira. Hauteskundez hauteskunde, gure boz kopuruek gora egin dute. Gure proiektua, EHBairen proiektu ezkertiar, abertzalea, feminista eta ekologistak sustengu handia irabazten joan da. Gure hautetsi eta militanteen eguneroko lanari esker, gure proiektuak gero eta sinesgarritasun gehiago lortu du. Are gehiago, egun Ipar Euskal Herriko gehiengo handi batek partekatzen dituen ideiak defenditzen ditu EHBaik eta gehiago ere.

Un projet pour le Pays Basque.
Erran bezala, azpimarratu nahi dugu 15 urtetan lehen aldia dela gure mugimendu politikoak kongresu bat eginen duela. Erronka handi bat proposatzen dugu, krisi politiko, ekonomiko, sozial, ekologiko eta kultural baten erdian gaudelako, herritarrak egoerarekin kezkatuak direlako eta frantses Estatuak ez dielako Ipar Euskal Herriak dituen beharrei erantzuten. Konbentziturik gira Ipar Euskal Herriko jendarte osoarentzat proiektu erakargarri eta eraginkorra dugula. Gure proiektuak Euskal Herria eta euskal herritarrak ditu ardatz, bertan erabaki nahi dugulako gure geroa, eragile sozial eta politiko zein herritar guziekin batera. Horretaz guztiaz mintzatu nahi dugu kongresuan, jendeen iritziak entzunez, ekarpenak jasoz, guzion artean herriari eskaintza politiko berritu bat egiteko.

Hiru erronka nagusi
EH Baik Euskal Herri osoari begirako proiektu politikoa ukan du beti eta Ipar Euskal Herrian kokatu du bere eguneroko jarduera baita ekintza politikoaren garapenean ere. Lehen kongresu honekin, erronkaz beteriko ariketa berria dugu aitzinean. Hiru dira nagusiak:

•  Ipar Euskal Herriak aitzinamendu berriak egiteko EH Baik jarraituko duen bide orri politikoa marraztea.
• EH Bairen antolaketa berritzea eta gure mugimenduaren ateak gero eta jende gehiagori zabaltzea.
• Kongresua ahalik eta parte hartzaileena izatea eta ariketa kolektibo handi bat lortzea.

Horregatik, EHBaiko kide izan edo ez, Ipar Euskal Herriko ezkertiar, abertzale, feminista eta ekologista oro gomitatzen dugu kongresu honetan parte hartzera.

Herrietako bilkurak
Horretarako, ahalik eta herri eta eskualde desberdinetan antolatuko gira ondoko egunetan, parte hartu nahi duten guziei bidea errexteko.
Urria eta azaroan zehar ipar Euskal Herriko eskualde guzietako 30 bat herritan aurreikusten ditugu bilkurak. Ondoko egunetan ezagutarazten joanen gira hitzorduak.

Plataforma numerikoa
Zentzu berean eta parte hartzea sustatzeko, barneinfo.ehbai.eus plataforma numeriko berria plantan ezarri dugu. EH Baira edo Kongresura kidetuz gero, plataforma digital horretan sartzeko eskubidea izanen da.
Plataforma horretan ikusgai dira kongresuko araudia, eztabaidarako dokumentua eta bilkuren agenda.
Baliabide desberdinen biderkatzearen apustua egiten dugu, ahalik eta pertsona gehienek parte hartzeko parada ukan eta beren aportazioa egin dezaten.

Bozkatzeko eskubidea
Eztabaida eta bilkurak interesa duen orori irekiak izanen dira.
Aldiz, bozkan parte hartu ahal izateko, bi modalitate proposatzen ditugu:

• Kongresuari 20 euro / euskoko ekarpena egitea. Honekin, Kongresuan eskubide osoko kide izaten ahal da eta bozkan parte hartzeko eskubidea izanen da.
• Atxikimendu handiagoa adierazi nahi izanez gero, EHBaiko kide egiteko aukera irekia da ere. Horrek nola ez, bozka eskubidea ere bermatuko du.

Dokumentua
Prozesu honetan zehar herriz herri eta eskualdez eskualde anitzak izanen dira jorratuko ditugun gaiak. Horretarako, «Aitzina Goaz. Un projet pour le Pays Basque» dokumentua banatzen ari gira herri guzietan, eta eskuragarri dago ere plataforma numerikoan.

Dokumentu horrek egungo testuinguru orokor aldakor eta ez egonkorra aztertzen du lehenik. Horren baitan frantses Estatuak Euskal Herriarekiko erakusten duen mespretxua eta Ipar Euskal Herrian azken urteetan egin diren aitzinamenduak kokatzen dira.

EH Bairen identitate bikoitza garatzea dugu helburu. Karrikako ekintza zein lan instituzionala. Karrikako ekintzari dagokionez, gehiengo sozial eta politikoak biderkatzera goaz. Arloz arlo gehiengo sozial eta politikoen bitartez, ahots bakarrean mintzarazi nahi dugu Ipar Euskal Herria, baita Pariseren aitzinean ere. EH Baik garrantzia berezia ematen dio indar metaketa horri, burujabetza prozesuan aitzinatzeak gure indarretatik haragoko artikulazioa galdegiten duela konbentziturik baigaude.

Zentzu horretan, urrats berri bat egiteko beharra proposatzen da ondoko urteei begira. EH Baik uste baitu estatus politikoaren aldaketa eta konpetentzia gehiagoren beharraren eztabaida lehen lerroan ezarri behar dela. Ibilbide hori Ipar Euskal Herriko aktore guzien artean eztabaidatu, adostu eta irabazi behar dela konbentziturik gira. Urte hauetan lan eskema horren baitan gai ezberdinetan urrats anitz egin dira Ipar Euskal Herrian. Azkena Ion Parot eta Jakes Esnalen baldintzapeko askatasuna izan da, beste lorpen kolektibo handi bat izan dena.

Lan instituzionalean ere, EH Baik gehiengoak artikulatzeko borondatea du. Hauteskunde garaipen berri batzuei atea irekitzeko momentuan momentuko kontestu politikoaren araberako elkarrizketak eramaten ahalko ditugu beste ezkerreko indar politikoekin. Noski, elgarrizketa horiek, gure proiektu politikoaren ildoaren baitan kokatuz. Lau urteko perspektiban, 2026ko herriko bozak izanen dira EH Bairen erronka elektoral nagusiak.

Bestalde, Europako beste herri batzuen esperientziek erakusten diguten bezala, Euskal Herrian ere autodeterminazio eskubidearen aldarrikapenari indar berri bat emateko unea heldu zaigu. Zentzu horretan, gure nazioak dituen erronkak elkarrekin bultzatzeko, EH Bildurekin dugun akordio estrategikoa berritzeko eta indartzeko erronka dugu.

Horrekin batera eta bukatzeko, EH Bairen izaera eta funtzioak ere izanen ditugu aipagai.
Ez dira gai txikiak eta EH Baik gai horrekiko sustengu zabala jasotzea nahi badugu behar beharrezkoa iduritzen zaigu gogoeta hori, denen arteko eztabaida eta elkar trukaketaren bidez eginak izan daitezen.

Azaroaren 26ko Kongresuaren biharamunean, EH Bai indartsu eta berriago bat islatuko dugu. Datozen urteei begirako proiektu politikoa eta EH Bairen egituraketa eta zuzendaritza berria ezagutzera emanen ditugu.

Aitzina Goaz, Un projet pour le Pays Basque