Uztailaren 14 honetan, Frantziako Iraultza eta Errepublikaren sorrera ohoratzen da Frantziako Estatuan. Euskal Herriarentzat, euskararentzat eta menpeko diren gainerateko herri, kultura zein hizkuntzentzat ondorio sakonak eta kaltegarriak izan zituen gertakaria da.

Nazioak eta hizkuntzak desagerrarazteko Estatua

Historiaren bidegurutze hartan, nazio zein hizkuntza aniztasuna kontuan hartuko lukeen edo uniformizazioa xede lukeen Estatu eredua hautatu behar zen. Bide posible ezberdinak mahai gaineratu ziren. Alta, batasunaren eta berdintasunaren izenean, ezberdintasunak desagerraraztea xede zuen ikuspegia nagusitu zen.

Gure herriak burujabetza maila galera handia izan zuen egun batetik bestera, Euskal Herrian iraun zuten herri instituzioak, tokiko arauak edota zergak indargabetu baitzituzten. Euskal Herria eta Biarnoren arteko departamendua sortu zuten.

Ez da ahantzi behar Frantzian berean gutxiengoa zirela frantsesa menperatzen zuten herritarrak. Euskal Herrian euskara zen eguneroko hizkuntza. Haatik, frantsesa lehenestea erabaki zuten berdintasunaren izenean, hizkuntzari lurraldea homogeneizatzeko eta frantziar naziotasuna eraikitzeko ezinbesteko funtzioa emanez. Geroztik, gainerateko hizkuntzekin batera, euskara heriotza geldora kondenatua izan da.

Frantziako Iraultzatik honat, erabili estrategia eta tresna bortitzen bidez, Euskal Herriak eta euskarak izan duten gibelapenean Estatuak ardura historikoa duela berresten du EHBaik.

Nazio aniztasuna aitortu

Bilakaera mingarri honen gainetik, Euskal Herriak eta euskarak bizirik segitzen dute. Garaiak eta jendartea aldatu egin dira, ez haatik, gure identitatea atxikitzeko eta burujabe izateko borondatea.

Frantziako Estatuak pairatzen duen krisi politiko, instituzional eta sozialaren testuinguruan, momentu garrantzitsu batean aurkitzen gara. Estaturik gabeko nazioen eta aitortu gabeko hizkuntzen estatusak aktualitateko eztabaida izaten segitzen du eta aukera berriak idekitzen ari dira. Ondorioz, uztailaren 14 honetan, EHBaik etorkizunari begira jarri eta honakoa adierazten du:

• Frantziako Estatuan paradigma aldaketa bat ezinbestekoa da. Frantziako Estatuak zaharkiturik den ikuspegi jakobinoa alboratu behar du eta nazio eta hizkuntza aniztasuna aitortuko dituen antolaketa berria bultzatu, menpekotasun harremana bazterrean utziz.
• Ipar Euskal Herriak burujabetza maila handiagoa behar du, Autonomia estatus bat, gaurkotasun osoa duena Europan. Korsikan bezala, estatus politikoaren aldaketa prozesu baten bidez idekitzea beharrezkoa da, zeina euskal herritarren erabakitzeko eskubidean oinarritu behar den.
• Estatus berri honek botere gehiago ukaitea permitituko du, herritarren behar sozialetara egokituak diren zerbitzu publikoak plantan ezartzeko; aldaketa klimatikoari baliabide propioekin erantzuteko; eredu sozial eta ekonomiko berria eraikitzeko, etxebizitzaren arazoari lurraldetik aterabideak emateko, hizkuntza politika propioa garatzeko…
• Euskararentzat aitortza ofiziala aldarrikatzen dugu. Frantziako Estatuak euskararen gibelapenean eta geroan duen arduratik, euskarari estatus ofiziala aitortu behar dio eta Frantziako konstituzioaren 2. artikulua aldatu.
• EHBaik Frantziako Estatuari eta alderdi politikoei dei bat luzatzen die zentralismoarekin bukatu eta Euskal Herria eta gainerateko nazio zein hizkuntzak aitortuko dituen Estatu eredu baten alde egin dezaten.

Euskal Herriaren aldeko ekimena azkartu

Horregatik, uztailaren 14 honetan, EHBaik “Euskal Herria · País Basco · Pays Basque” bide seinale bat ezarri du Landak eta Euskal Herriaren arteko bidean. Justuki, Euskal Herria eta bere lurraldetasuna aldarrikatu nahi izan ditugu eta baita, euskararen ofizialtasuna eta okzitanieraren aitortza ere.

Aldarrikapen horiek gero eta sustengu zabalagoa jasotzen dute euskal herritarren aldetik eta erakundeei dei egiten diegu, Euskal Herria izendatzen duten bide seinale berriak ezar ditzaten Euskal Herriaren sartze guzietan. Gisa berean, EHBaik euskal herritarrei dei egiten die Euskal Herriaren aldeko engaiamendua ekintza konkretuen bidez azkartzera.